Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen 2026-2030 dönemi Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, uluslararası işbirliği ve diplomasi hedeflerine odaklanıyor. Türkiye, OECD Yapay Zeka İlkeleri ve Küresel Yapay Zeka Güvenliği Ağı gibi platformlarda aktif rol alırken, Birleşmiş Milletler (BM) ve G20’deki yapay zeka gündemine katkı sağlamayı sürdürecek.
Ülke, ISO/IEC, ITU ve UNESCO gibi uluslararası standart ve etik yönetişim platformlarında yürütülen çalışmalara teknik destek sunacak. Yapay zeka alanında ikili ve bölgesel teknoloji ittifakları, veri anlaşmaları ve hesaplama kaynaklarının paylaşımına yönelik çerçeve anlaşmalar geliştirilmesi planlanıyor. Hedef pazarlarda Türkiye’nin yapay zeka ürünleri ve sektörel temel modelleri için karşılıklı tanıma ve uygunluk işbirliği mekanizmaları oluşturulacak.
Türkiye’nin 2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zeka işbirliği çerçeve anlaşması imzalaması hedefleniyor. Ayrıca, en az 3 uluslararası kurumla mutabakat anlaşması yapılması ve en az 3 hedef pazarda yapay zeka ürün ve model ihracatına yönelik karşılıklı tanıma veya uygunluk işbirliği başlatılması amaçlanıyor. OECD, G20, BM, ISO/IEC, ITU ve UNESCO süreçlerinde Türkiye’nin teknik görüş veya pozisyon belgesi sunması, ortak bildirilere katkı sağlaması veya çalışma gruplarına katılması öngörülüyor.
Uluslararası işbirliklerinin başarısı, yalnızca imzalanan anlaşmalarla sınırlı kalmayacak. Her işbirliğinde teknik çalışma grubu, ortak test protokolü, karşılıklı tanıma mekanizması, ortak proje çağrısı, veri ve hesaplama paylaşımı çerçevesi veya ihracatı kolaylaştıran somut çıktılar aranacak. Veri ve hesaplama paylaşımında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), uluslararası veri koruma yükümlülükleri, veri egemenliği, ulusal güvenlik, ticari sır ve fikri mülkiyet ilkeleri gözetilecek.
Türkiye, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), D8 ve bölgesel ortaklarla kapasite geliştirme programları yürüterek güvenilir yapay zeka çözümlerinin bölgesel yayılımında köprü rolü üstlenecek. Bölgesel işbirliklerinin, geniş kapsamlı çok taraflı programlardan önce sınırlı sayıda ülke ve somut kullanım senaryolarıyla pilot uygulamaları yapılacak. İlk aşamada ortak dil teknolojileri, kamuda yapay zeka okuryazarlığı, tarım ve enerjide dar kapsamlı pilot uygulamalar başlatılacak.
TDT üyesi en az 2 ülkeyle pilot çalışma başlatılarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kapsayan ortak “Türk Dilleri Büyük Dil Modeli” geliştirilecek. Modelin eğitiminde ortak altyapı kullanılacak ve üye ülkelerin yüksek başarımlı hesaplama kapasitelerinden birlikte yararlanılacak. Model, kamu hizmetleri, eğitim, çeviri, bilgi erişimi ve kültürel miras uygulamalarında kullanılacak. Modelin ilk versiyonunun 2027 sonuna kadar üretim ortamına alınması planlanıyor.
D8 ülkeleriyle tarım, enerji, ticaret ve sanayi alanlarında ortak pilot projeler, İİT kapsamında ise güvenilir ve etik yapay zeka yönetişimi, kamu hizmetlerinde yapay zeka kapasitesi ve dijital okuryazarlık programları yürütülecek. Benzer iklim, dil ailesi veya sektörel yapıya sahip ülkelerle tarım, enerji ve sağlık alanlarında veri katalogları, ortak veri erişim mekanizmaları ve model adaptasyon programları oluşturulacak.
Bölgesel ortaklarla veri merkezi yatırımları, paylaşımlı hesaplama kapasitesi ve veri yönetişimi modelleri üzerinde çalışılacak. TDT üyeleri, Körfez ülkeleri ve yakın coğrafyada enerji ve bağlantı avantajı bulunan ülkeler öncelikli ortaklar olacak. 2027 sonuna kadar en az 3 bölgesel ortakla kapasite geliştirme programı başlatılması, en az 2 stratejik ortakla ortak hesaplama altyapısı veya veri merkezi anlaşması oluşturulması hedefleniyor.
İstanbul, Türkiye’nin uluslararası yapay zeka vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandırılacak. Küresel etkinlikler, yatırımcı buluşmaları, demo günleri ve ortak geliştirme programları İstanbul merkezli yürütülecek. Terminal İstanbul gibi platformlar, bu çalışmaların buluşma zemini olacak.
