Mısır, hayvan rasyonlarında en çok kullanılan enerji kaynaklarından biridir. Ancak tanenin işlenme şekli, hayvanın bu enerjiden ne kadar yararlanacağını belirler. Buharla yumuşatılıp ezilen mısır, son yıllarda besicilerin sıkça tercih ettiği bir yem hammaddesi haline gelmiştir. Bu yazıda bu ürünün hangi hayvanlarda kullanıldığını ve nasıl üretildiğini ele alıyoruz.
Mısır flake, mısır tanelerinin buharla şartlandırıldıktan sonra valsler arasında ezilerek yassı pul haline getirilmesiyle elde edilen üründür. Bu işlem sırasında nişasta yapısı değişir ve tane daha kolay sindirilir hale gelir. Ürün kurutulup soğutulduktan sonra rasyona doğrudan katılabilir. Kırık mısıra göre daha az toz içerdiği için yemlikte kayıp da azalır. Hayvanlar tarafından severek tüketilmesi de yem alımını destekleyen bir etkendir.
Bir mısır flake tesisi temizleme, buharlama, ezme, kurutma ve soğutma bölümlerinden oluşur. Temizlenen tane buhar kolonunda belirli süre bekletilerek yumuşatılır. Ardından valslerde ezilen ürün kurutucu ve soğutucudan geçirilir. Mısır flake tesisinde buhar süresi ve vals aralığı, istenen ürün kalitesine göre ayarlanır. Pulların çok ince olması kırılmaya, çok kalın olması ise sindirilebilirliğin azalmasına yol açabilir.
Ürün en çok büyükbaş hayvancılıkta, özellikle besi sığırları ve süt ineklerinin rasyonlarında kullanılır. Koyun ve keçi beslemesinde de özellikle besi dönemlerinde enerji kaynağı olarak rasyona eklenebilir. Buzağı başlangıç yemlerinde lezzeti artırdığı için tercih edildiği görülür. Atlarda ve bazı kanatlı rasyonlarında da sınırlı oranlarda kullanılabilir; ancak oranlar hayvanın türüne ve dönemine göre belirlenmelidir. Rasyona geçiş yavaş yapılmalı ve hayvanların tepkisi yakından izlenmelidir.
Rasyondaki oran, hayvanın yaşına, verim düzeyine ve diğer yem hammaddelerine bağlıdır. Çok yüksek oranda nişasta içeren rasyonlar bazı hayvanlarda sindirim sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle mısır flake miktarı kaba yem ve diğer bileşenlerle dengelenmelidir. Doğru oranı belirlemek için bir veteriner hekime veya hayvan besleme uzmanına danışılmalıdır. Rasyon değişikliklerinin kademeli yapılması da hayvanların uyum sürecini kolaylaştırır.
Tesis planlanırken önce günlük üretim ihtiyacı ve hedef pazar netleştirilmelidir. Mısır flake tesisi için buhar kazanı kapasitesi, vals boyutu ve soğutucu hacmi birbiriyle uyumlu seçilmelidir. Hammadde depolama alanı ve ürün silolarının yerleşimi de üretim akışını etkiler. Yatırım maliyeti ise kapasiteye, otomasyon seviyesine ve bina durumuna göre değişir. Bu nedenle farklı tekliflerin kapsamı ayrıntılı biçimde karşılaştırılmalıdır.
Doğru oranda kullanıldığında bu ürün, büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda enerji alımını destekleyen değerli bir hammaddedir. Kaliteli ürün elde etmek için iyi tasarlanmış bir mısır flake tesisi ve düzenli bakım şarttır. Mısır flake tesisinin kapasitesi, bölgedeki hayvan varlığı ve talep dikkate alınarak belirlenirse yatırım daha verimli hale gelir. Hammadde kalitesinin düzenli kontrol edilmesi ve üretim parametrelerinin kayıt altına alınması, her partide benzer kalitede ürün elde etmeye yardımcı olur. Ürünün nemli ve serin olmayan ortamlarda bekletilmemesi, depolama süresince kalitesini korumaya yardımcı olur. Rasyon kararlarında ise her zaman hayvanın sağlık durumu ve verim hedefi esas alınmalıdır. Üretici ile besici arasındaki düzenli bilgi alışverişi, ürünün sahadaki performansını değerlendirmeyi ve gerekli iyileştirmeleri yapmayı kolaylaştırır.
