Kişilerin onur, şeref ve saygınlığını korumayı amaçlayan hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai yaptırıma bağlanan suçlardan biridir. Sözlü ifadeler, yazılı mesajlar ve sosyal medya paylaşımları aracılığıyla gerçekleştirilen hakaret eylemleri, olayın özelliklerine göre farklı hukuki sonuçlar doğurabilmektedir. Bununla birlikte Cumhurbaşkanına hakaret ve Atatürk’ün hatırasına hakaret fiilleri, genel hakaret suçundan farklı kanuni düzenlemeler kapsamında değerlendirilmektedir.
Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenmiştir. Bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövme yoluyla kişilik değerlerine saldırılması, kanunda belirtilen koşullarda hakaret suçunu oluşturabilir.
Hakaret suçunun oluşabilmesi için kullanılan ifadelerin bağlamı, muhatabı ve somut olayın özellikleri değerlendirilmelidir. Her kaba söz, sert eleştiri veya rahatsız edici açıklama kendiliğinden hakaret suçu anlamına gelmez.
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre hakaret suçunun temel şekli için 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir.
Hakaret suçunda cezanın belirlenmesini etkileyebilen bazı durumlar şunlardır:
Sosyal medya üzerinden yapılan her paylaşım otomatik olarak alenen hakaret sayılmaz. Paylaşımın erişilebilirliği ve olayın diğer özellikleri birlikte değerlendirilir.
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir.
Bu düzenlemeye göre Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi hakkında 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Suçun alenen işlenmesi durumunda ceza altıda biri oranında artırılmaktadır.
Cumhurbaşkanına hakaret suçundan dolayı kovuşturma yapılabilmesi, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
Bu suç bakımından da ifade özgürlüğü, siyasi eleştiri hakkı ve kullanılan ifadelerin niteliği önem taşımaktadır. Her siyasi eleştiri veya sert açıklama hakaret suçu oluşturmaz.
Atatürk’e hakaret suçu, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun kapsamında düzenlenmiştir.
Kanunun birinci maddesine göre Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret eden veya söven kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abidelerin ya da Atatürk’ün kabrinin tahrip edilmesi, kırılması, bozulması veya kirletilmesi durumunda ise 1 yıldan 5 yıla kadar ağır hapis yaptırımı öngören düzenleme bulunmaktadır; ceza türü güncel ceza hukuku sistemi çerçevesinde değerlendirilir.
Kanunda belirtilen suçların iki veya daha fazla kişi tarafından birlikte, umumi veya umuma açık yerlerde ya da basın vasıtasıyla işlenmesi hâlinde ceza artırımı söz konusu olabilir.
Sosyal medya platformlarında yapılan paylaşımlar, yorumlar ve mesajlar hakaret suçuna ilişkin soruşturmalarda delil olarak değerlendirilebilir.
Ancak bir paylaşımın suç oluşturup oluşturmadığı, yalnızca kullanılan kelimelere bakılarak belirlenemez. İfadenin bağlamı, muhatabı, ifade özgürlüğünün sınırları ve hukuka uygun şekilde elde edilen deliller birlikte incelenmelidir.
Hakaret suçunun bazı şekilleri şikâyete bağlıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret gibi kanunda istisna tutulan durumlarda ise farklı soruşturma koşulları uygulanabilir.
Cumhurbaşkanına hakaret ve Atatürk’ün hatırasına hakaret suçları bakımından da kendilerine özgü usul hükümleri bulunmaktadır.
Bu nedenle hangi fiilin hangi kanun maddesi kapsamında değerlendirileceğinin doğru belirlenmesi önem taşımaktadır.
Hakaret suçlarına ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda ifade özgürlüğü, kişilik hakları ve ceza hukukunun koruduğu değerler arasında hukuki değerlendirme yapılması gerekir.
Temizer Hukuk Bürosu, hakaret suçu, Cumhurbaşkanına hakaret suçu ve Atatürk’ün hatırasına hakaret suçuna ilişkin hukuki süreçlerde müvekkillerine danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır. İstanbul merkezli büromuz, soruşturma ve kovuşturma aşamalarını titizlikle takip ederek müvekkillerinin savunma hakkının ve yasal haklarının korunmasını hedeflemektedir.
