Araştırmacılar, Oulu Üniversitesi ve Queen Mary Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından yürütülen ve Science dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, arıların bilişsel yeteneklerine ilişkin çığır açıcı bulgular sunmaktadır. Klasik “kutu ve muz” deneyinin arılar için uyarlandığı bu çalışmada, bambus arıları adlı türün henüz birkaç haftalık bireyleri, şeffaf bir bölmeye konularak test edildi. Arılar, tavanı uçamayacakları kadar alçak ancak uzanamayacakları kadar yüksek olan bölmeye yerleştirildi ve üzerindeki yapay çiçeğe ulaşabilmek için strafor bir topu çiçeğin altına yuvarlamak ve üzerine tırmanmak zorundaydı.
Deney sonucunda test edilen arıların %75’i, daha önce karşılaşmadıkları veya eğitilmedikleri bu karmaşık adımı kendi içgörüleriyle çözerek hedeflerine ulaşmayı başardı. Bilim insanları, arıların bu davranışının sadece oyun oynama dürtüsü veya tesadüf olup olmadığını anlamak için deneyin şartlarını daha da zorlaştırdı. Işıklar kırmızıya çevrilerek arıların mavi renkli çiçeği görmeleri engellendi ve bir top ortama bırakıldı. Arıların çiçeğin yerini hatırlamak zorunda olduğu bu aşamada, 30 arıdan 23’ü, topu çiçeğin tam altına yuvarlayarak bilinçli bir şekilde ne yaptıklarını kanıtladı.
Araştırmacılar, bu bulgunun böceklerin sadece refleks makinesi olduğu ve duygu hissedemedikleri yönündeki geleneksel görüşleri sorguladığını belirtiyor. Arıların insanlar gibi düşünmediğini ancak küçük beyinlerinin yeni problemlere esnek çözümler üretebildiğini vurgulayan uzmanlar, arıların laboratuvar ortamlarında daha önce de karmaşık görevleri başarıyla yerine getirdiğini hatırlatıyor. Havacılık ve hayvan davranışı uzmanları, arıların bu deneyde gösterdikleri davranışın bir kavrayış yeteneğinin açık bir kanıtı olduğunu ifade ediyor.
Bilim insanları, zekanın sadece büyük beyinlerde var olabileceği genel algısının yanlış olduğunu ve arıların küçük sinir sistemlerine sahip olmalarına rağmen ne kadar büyük bir zeka sığdırabileceklerinin somut bir modeli olduğunu belirtiyor. Bu nedenle, doğadaki canlılara karşı daha saygılı bir tutum benimsememiz gerektiğini vurguluyorlar.
