BM Raporu: Yapay Zeka, Beklenenden Daha Fazla Çevresel Maliyete Yol Açabilir
Birleşmiş Milletler’in son çevre raporu, yapay zeka modellerinin verimliliğinin artmasıyla enerji ve kaynak talebinin azalacağı umudunu sarsıyor. Rapora göre, yapay zekanın çevreye olan maliyeti beklenenden daha yüksek ve hızla artıyor. Uzmanlar, bu durumu “Jevons Paradoksu” olarak adlandırarak açıklıyorlar. Bu paradoksa göre, bir kaynağın kullanım verimliliği arttıkça maliyetinin düşmesi beklenirken, yapılan yanlış varsayımlar nedeniyle tüketimin artabileceği uyarısında bulunuyorlar.
Raporda, yapay zeka teknolojisinin ucuzlayıp daha çekici hale gelmesiyle yeni kullanım alanlarının doğduğu ve bu durumun verimlilikten kaynaklanan tasarrufları tamamen sıfırlayabileceği vurgulanıyor. 2030 yılına ilişkin projeksiyonlar, yapay zekanın yakın gelecekte dünya kaynakları üzerinde yaratacağı baskının boyutunu gözler önüne seriyor. Öngörülere göre, 2030’a gelindiğinde yapay zekanın enerji tüketimi iki katına çıkarak küresel elektriğin yüzde 3’ünü oluşturabilir. Bu durum, İngiltere’nin karbon emisyonuna eşdeğer bir çevre kirliliği anlamına gelmektedir.
Raporda ayrıca, veri merkezlerinin soğutulması için gereken su miktarının dünya nüfusunun yıllık içme suyu ihtiyacını aşabileceği belirtiliyor. Bu durum, yapay zekanın çevresel etkilerini daha da derinleştiriyor. Ayrıca, yapay zeka patlamasının merkezinde yer alan yapısal adaletsizliğe de dikkat çekiliyor. Yapay zekaya özel bulut altyapısına sahip olan ülkelerin sayısının sınırlı olması ve bu kapasitenin büyük bir kısmının ABD ve Çin’e ait olması, dijital uçurumun genişlemesine neden oluyor.
Raporda, yapay zekanın operasyonel ayak izinin belirlenmesinin teknolojinin çevresel etkisini şekillendirebileceği vurgulanıyor. Bu kapsamda, BM şeffaf bir yönetişim modeli çağrısında bulunarak maden tedarikinden geri dönüşüme kadar tüm değer zincirini kapsayan düzenlemelerin hayata geçirilmesini öneriyor. Uzmanlar, yapay zeka inovasyon planlarının gözden geçirilmesi ve teknolojinin iklim ve enerji planlamalarına entegre edilmesi gerektiğini vurguluyorlar.
