Türkiye, veri merkezi altyapısını güçlendirerek ve yapay zeka alanındaki yatırımları artırarak bölgesel bir dijital üs konumuna ulaşmayı hedefliyor. Bu strateji, ülkenin dijital ekonomideki payını artırmayı amaçlıyor.
Veri merkezleri, bilgisayar, sunucu ve depolama gibi bilgi işlem altyapılarını tek bir çatı altında topluyor. Bu merkezler için donanım, güç dağıtımı, gelişmiş soğutma sistemleri, siber güvenlik ve yangın söndürme altyapısı büyük önem taşıyor.
Yapay zeka modellerinin eğitimi için yüksek işlem gücü ve enerji gerekliliği, klasik soğutma sistemleri yerine sıvı soğutmalı çözümlerin tercih edilmesine yol açıyor.
Türkiye’nin yapay zeka ve veri merkezleri alanında küresel değişimden daha fazla pay alabilmesi için güçlü enerji altyapısı, yüksek kapasiteli elektrik şebekesi ve yatırım dostu düzenlemeler kritik önem taşıyor. Veri merkezlerinin enerji, sanayi ve dijital dönüşüm politikalarının kesişim noktasında konumlandırılmasıyla Türkiye’nin bölgesel üs olabileceği değerlendiriliyor.
Bu doğrultuda, veriye erişimin kolaylaştırılması ve araştırmacılar, girişimciler ile kamu kurumlarının veriyi değere dönüştürme süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor. Sağlık, tarım, savunma ve e-ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden vatandaşlara sunulması planlanıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı’nı açıklarken, “2030’a kadar ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracağız.” ifadelerini kullandı. Kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, veri merkezi ve yapay zeka yatırımları kapsamında yaklaşık 3 milyar dolarlık kamu kaynağı sunularak 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının harekete geçirileceğini bildirdi. Uluslararası girişimcilere yatırım yol haritası sunularak öngörülebilir ve hızlı bir yatırım ortamı sağlanacak.
İstanbul, yapay zekada “yatırım diplomasisi”nin kalbi olarak konumlandırılacak. Türkiye, OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol almayı hedefliyor.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçirilecek kaynakların 1 trilyon lirayı aşması beklenen katma değer üretmesi öngörülüyor. Veri merkezlerine yönelik hukuki düzenlemeler de devreye alınacak.
Türkiye, geleneksel yerel veri merkezlerinden “hiper ölçekli” ekosisteme geçişe hazırlanıyor. Turkcell ve Google Cloud ortaklığıyla Ankara’da temelleri atılan 3 milyar dolarlık veri merkezi projesi, sektörün en büyük yatırımlarından biri olarak öne çıkıyor.
Türk Telekom, veri merkezlerinin soğutma operasyonlarında Sıvı Daldırmalı Soğutma Sistemi ile başarılı sonuçlar elde ettiğini duyurdu. Vodafone Türkiye ise İzmir’de 150 milyon dolarlık yatırımla yeni bir veri merkezi açacağını ve Ankara’daki mevcut merkezlerinin kapasitesini artıracağını belirtti.
Türkiye’de şu anda 81 veri merkezi bulunuyor. Bu merkezlerin büyük çoğunluğu İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde yoğunlaşmış durumda.
Yüksek teknoloji yatırımlarını destekleyen HIT-30 Programı kapsamında veri merkezleri için 1,5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrıldı. Yatırımlara yönelik vergi teşvikleri, enerji desteği ve istihdam katkısı sağlanacak.
Kapadokya’daki kayadan oyma doğal soğuk hava depolarının, veri merkezlerine dönüştürülmesi planlanıyor. Nevşehir’de kurulacak bu merkezlerin, İstanbul ve Ankara’ya kıyasla yüzde 45 daha düşük maliyetli olması öngörülüyor.
Küresel veri merkezi sistemleri pazarının 2024’te 416 milyar dolar, 2030’a kadar ise 620 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, küresel veri merkezi kapasitesi 2020’de yaklaşık 60 gigavat iken, 2024’te 97 gigavata yükseldi.
ABD, 5.427 veri merkezi ile lider konumda bulunuyor. Almanya ve Birleşik Krallık, ABD’yi takip eden ülkeler arasında yer alıyor.
