Çin’in çölleşmeyle mücadele amacıyla yaklaşık yarım asırdır sürdürdüğü 66 milyar ağaçlık devasa ağaçlandırma projesi ‘Büyük Yeşil Duvar’, doğal ormanlardan daha hızlı büyüyen ağaçlarıyla dikkat çekiyor. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu hızlı büyümeyi atmosferdeki yükselen karbondioksit (CO2) seviyelerine verilen tepkiye bağlıyor. Ancak araştırmacılar, yapay ormanların doğal muadillerinden neden daha hızlı büyüdüğüne dair kesin nedenleri henüz tam olarak belirleyemedi.
1978 yılında başlayan ve 2050’ye kadar tamamlanması hedeflenen Büyük Yeşil Duvar projesi, Gobi Çölü’nün yayılmasını önlemek amacıyla başlatıldı. Başlangıçta bazı ağaç türlerinin bölgeye uyum sağlayamaması gibi zorluklar yaşansa da, proje kapsamında dikilen ormanlar zamanla beklenenin üzerinde bir başarı gösterdi. Çalışmaya göre, dikilen ağaçlar doğal ormanlardaki ağaçlardan yüzde 66 daha hızlı büyüyor. Bu durum, ağaçların karbonu emme etkinliği konusunda yeni soruları gündeme getiriyor.
Shenzhen’deki Pekin Üniversitesi’nden peyzaj ekoloğu Yuhang Luo, bu yapay ormanların karbon tutma kapasitesinin tam olarak anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Luo, dikilen ormanların iklim değişikliğini hafifletme stratejilerinde yaygın olarak kullanıldığını ancak küresel ekosistem modellerinin bu türler arasındaki farkları ve yaşa bağlı dinamikleri yeterince temsil etmediğini vurguladı.
Uydu verileriyle yapılan analizler, dikilen ormanların yaprak alanının, doğal ormanlara kıyasla daha hızlı arttığını ortaya koydu. Benzer yaş ve koşullardaki ormanlar karşılaştırıldığında bile, dikili ormanların yüzde 4,6 daha hızlı büyüdüğü tespit edildi. Bu büyüme farkının, dikilen ağaçlar 30-40 yaş civarındayken en yüksek seviyeye ulaştığı ve ardından azaldığı gözlemlendi. Doğal ormanlar ise daha yavaş ancak istikrarlı bir büyüme eğilimi sergiliyor.
Yuhang Luo, dikilen ormanların kısa vadede karbon emilimi için etkili bir araç olabileceğini, ancak uzun vadeli karbon depolama ve dayanıklılık açısından doğal ormanların yerinin doldurulamaz olduğunu ifade etti. Bu bulgular, gelecekteki orman politikalarının ve karbon muhasebesi modellerinin iyileştirilmesi için önemli veriler sunuyor.
