NASA, yaklaşık 22 yıldır alçak Dünya yörüngesinde görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni atmosferde parçalanmaktan kurtarma operasyonunun başarısız olduğunu duyurdu. Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK uzay aracı, fırlatmanın ardından yaşanan teknik arızalar nedeniyle gözlemevini planlandığı gibi daha yüksek bir yörüngeye taşıyamadı. Bu gelişmeyle birlikte Swift Gözlemevi’nin 2024 yılının ilerleyen dönemlerinde Dünya atmosferine girerek parçalanması bekleniyor. Operasyon, NASA’nın yörüngedeki uydulara müdahale etme yetenekleri açısından önemli dersler sundu.
2004 yılında uzaya fırlatılan Swift Gözlemevi, son dönemde hızla irtifa kaybediyordu. Bu durum, özellikle 2024 yılındaki yoğun Güneş aktivitesinin atmosferik sürüklenmeyi artırmasıyla hızlandı. NBC News’in aktardığına göre NASA, gözlemevinin ömrünü uzatmak ve bilimsel faaliyetlerini sürdürmek amacıyla benzersiz bir kurtarma görevi başlattı.
Katalyst Space Technologies tarafından Swift’i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşımak üzere tasarlanan LINK uzay aracı, 3 Temmuz’da Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketiyle fırlatıldı. Görev ekipleri fırlatma sonrası LINK ile ilk iletişimi başarıyla kurdu. Ancak uçuşun üzerinden iki haftadan az bir süre geçmişken uzay aracının yönelimiyle ilgili sorunlar ortaya çıkmaya başladı.
NASA, 15 Temmuz’da Katalyst mühendislerinin iletişim ve yönelim kontrolü problemlerini gidermeye çalıştığını açıkladı. Sorunları çözmek için uygulanan yazılım yamaları beklenen sonuçları vermedi. 28 Temmuz’da NASA, LINK’in uzaydaki konumunu sabitleyen ve yönünü kontrol eden sistemlerin arızalandığını bildirdi. Arıza nedeniyle uzay aracı saniyede yaklaşık 9 derece hızla dönmeye başladı ve iletişim kesintili hale geldi.
Ağustos ayında görev ekipleri, iticileri ateşleyerek dönüş hızını azaltmayı başardı. Ancak devam eden yönelim kontrolü sorunları, NASA’nın Swift’in yörüngesini yükseltme planından tamamen vazgeçmesine neden oldu. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, kararın ardından yaptığı açıklamada, “Bu, ulaşmak için çalıştığımız sonuç değil ancak bu görevin neden denemeye değer olduğunu değiştirmiyor” ifadelerini kullandı.
LINK uzay aracı artık Swift’i daha yüksek bir yörüngeye taşıyamayacak olsa da görev tamamen sona ermedi. NASA, Katalyst’in LINK ile Swift’e yaklaşma ve buluşma manevraları denemeyi sürdüreceğini belirtti. Bu süreçte, gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek teknolojilerin test edilmesi hedefleniyor.
Isaacman, LINK’in buluşma girişiminden mümkün olan tüm dersleri çıkaracaklarını ve edinilen deneyimi sonraki görevlerde kullanacaklarını vurguladı. Katalyst Space CEO’su Ghonhee Lee, yüksek risk ve yüksek getiri barındıran bir görevi üstlendiklerini, elde edilen deneyimin gelecekteki buluşma, yakın mesafe operasyonları ve uydu servis görevleri için bir çalışma modeli oluşturmakta değerlendirileceğini söyledi.
NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman, görevi Güneş faaliyetlerinin oluşturduğu zaman baskısı altında geliştirilen türünün ilk örneği bir girişim olarak tanımladı. Isaacman’a göre, Swift’in yörüngesini yükseltme girişiminin iptal edilmesine rağmen LINK görevi, gelecekte uzaydaki uydulara servis sağlanması konusunda önemli dersler sunacaktır. NASA ve özel uzay şirketlerinin alçak Dünya yörüngesi ve daha uzak bölgelerdeki faaliyetleri arttıkça bu tür servis yeteneklerinin daha fazla önem kazanması bekleniyor.
