İstanbul Üniversitesi tarafından TÜBİTAK desteğiyle yürütülen kapsamlı bir araştırma, Türkiye’deki podcast endüstrisinin mevcut yapısını bağımsız yayıncılardan podcast ağlarına, sektör çalışanlarından girişimcilere ve kurumlara kadar geniş bir aktör yelpazesinin deneyimleri üzerinden analiz etti. Araştırma, sektörün sadece içerik üretimiyle sınırlı kalmayıp platformlaşma, ekonomik sürdürülebilirlik, emek süreçleri, girişimcilik, kurumsallaşma ve teknolojik dönüşüm gibi boyutlarını da inceledi.
TÜBİTAK 1001 programı kapsamında 224K952 proje numarasıyla desteklenen çalışmanın yürütücülüğünü Prof. Dr. Fırat Tufan üstlendi. Araştırmacı kadrosunda Prof. Dr. Bilge Şenyüz, Doç. Dr. Ahsen Deniz Morva Kablamacı, Dr. Öğr. Üyesi Ezel Türk ve Arş. Gör. Dr. Yeşim Akmeraner Kökat yer alırken, Burak Efe Arslantaş, Cansu Düzdaş, Melida Mustafic, Shakil Reja Efti ve Zeki Doğuhan Başcı proje bursiyeri olarak katkı sağladı.
Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada, Türkiye podcast ekosisteminin beş ana aktör grubundan toplam 67 tekil katılımcıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapıldı. Bu gruplar arasında 19 bağımsız podcast yayıncısı, 17 podcast endüstrisi çalışanı, 12 podcast ağı yayıncısı, 13 podcast üreten kurum temsilcisi ve 13 podcast girişimcisi bulunuyor. Bazı katılımcıların birden fazla rolde yer alması nedeniyle analizlerde 74 aktör temsili değerlendirildi.
Araştırmada, farklı podcast aktörlerinin yanı sıra kendi içlerindeki çeşitliliğin de temsil edilmesi hedeflendi. Kurumsal tarafta bankacılık, finans, dijital medya, teknoloji, kamu yayıncılığı, eğitim, iş dünyası, e-ticaret gibi çeşitli sektörlerden temsilcilerle görüşüldü. Podcast ağları ve girişimleri tarafında ise farklı ölçeklerde üretim, dağıtım, prodüksiyon, reklam, pazarlama, eğitim, sesli kitap ve dijital platform hizmetleri sunan yapılar dahil edildi. Bağımsız yayıncılar ve sektör çalışanlarında da farklı içerik türleri, mesleki deneyimler ve üretim biçimleri dikkate alındı. Bu çeşitlilik, sektörün iş modellerini ve kullanım biçimlerini geniş bir perspektiften değerlendirmeyi amaçladı.
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, Türkiye’de podcast yayıncılığının ekonomik sürdürülebilirliği üzerine oldu. Bulgular, reklam, sponsorluk, abonelik ve dinleyici desteği gibi gelir modellerinin bilindiğini ve kullanıldığını gösteriyor. Ancak temel sorun, yeni bir gelir modelinin bulunamaması değil, mevcut modellerin ekonomik olarak işlerlik kazanmasını sağlayacak yeterli büyüklükte bir dinleyici ve reklam pazarının henüz oluşmamış olmasıdır.
Podcast dinleme alışkanlığının yeterince yaygınlaşmaması, reklamverenlerin mecraya ilişkin bilgi düzeyinin sınırlılığı, ölçüm ve veri standartlarındaki sorunlar ile medya planlama süreçlerinde podcastlerin yeterince yer bulamaması, sektörün ekonomik ölçeğini sınırlıyor. Araştırma, Türkiye’de podcast ekonomisinin gelişmesinin sadece yeni gelir modelleriyle değil, aynı zamanda dinleyici tabanının genişlemesi, ölçüm standartlarının iyileştirilmesi ve reklam ekosisteminin podcasti daha güçlü benimsemesiyle mümkün olacağını vurguluyor.
Kurumsal podcastler, marka itibarı oluşturmak, uzmanlık iletişimini güçlendirmek ve uzun vadeli ilişkiler kurmak amacıyla stratejik bir iletişim aracı olarak öne çıkıyor. Markalara yönelik podcast üretimi ve kurumsal iletişim hizmetleri, bazı podcast ağları ve girişimler için önemli gelir alanları oluşturuyor. Bu durum, podcastin ekonomik değerinin sadece doğrudan dinleyici gelirleriyle değil, kurumlara sağladığı iletişim ve itibar değeriyle de şekillendiğini gösteriyor.
Araştırmanın genel sonucu, Türkiye’deki podcast endüstrisinin yerleşik bir yapıdan çok, aktörlerin rollerini, iş modellerini ve üretim pratiklerini sürekli yeniden tanımladığı dinamik bir oluşum sürecinde olduğunu ortaya koyuyor. Sektörün sürdürülebilirliği, kimlerin üretim yapabildiği, kimlerin görünür olabildiği, üreticilerin emeklerinin karşılığını alıp alamadığı ve yaratılan ekonomik/kültürel değerin ekosistemde nasıl paylaşıldığı gibi sorulara verilecek yanıtlarla yakından ilişkili görünüyor.
