Doğu Karadeniz’de yaz aylarında deniz yüzeyi sıcaklığı son 40 yılda yaklaşık 2,5 derece arttı. Gebze Teknik Üniversitesi Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakkı Baltacı, bu artışın 1,6 derecesinin son 10 yılda gerçekleştiğini belirtti. Bu durumun ani ve kuvvetli yağışları tetikleyerek sel riskini önemli ölçüde artırdığı kaydedildi.
Küresel iklim değişikliğinin etkileri deniz suyu sıcaklıklarında da gözlemleniyor. Prof. Dr. Hakkı Baltacı’nın araştırması, Doğu Karadeniz’deki deniz suyu sıcaklıkları ile kuvvetli yağışlar arasındaki bağlantıyı ortaya koydu. Bölgede yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının son 40 yılda 2,5 derece artması, bu artışın son 10 yılda 1,6 dereceye ulaşması dikkat çekiyor.
Araştırmaya göre, yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının 26 dereceye ulaşması, atmosfere taşınan nem miktarını artırıyor. Bu durum, uygun atmosfer koşullarında ani gelişen kuvvetli yağışların oluşumunu kolaylaştırarak kıyı kesimlerde sel ve su taşkını riskini yükseltiyor.
Prof. Dr. Baltacı, Karadeniz gibi yarı kapalı denizlerin iklim değişikliğinden daha fazla etkilendiğini vurguladı. Deniz suyu sıcaklığındaki aşırı artışın, kuvvetli yağışları ve sel riskini beraberinde getirdiğini ifade etti. Bu etkinin iklim değişikliğiyle belirginleştiğini ve daha sık görülmeye başlandığını söyledi.
Karadeniz’de ortalama kış sıcaklığı 9, ilkbahar 11, yaz 23 ve sonbahar 18 derece olarak ölçülüyor. Prof. Dr. Baltacı, son 10 yılda iklim değişikliği etkilerinin daha şiddetli hissedildiğini belirtti. Normalde temmuz ve ağustos aylarında 25 derece civarında olan deniz suyu sıcaklığının, 2025’te 26 dereceye ulaştığını aktardı. 26 derecenin, kasırgalar için de risk oluşturan bir eşik değer olduğunu ve bu durumun Doğu Karadeniz’de de aşırı derecede oluşmaya başladığını ekledi.
Mevcut iklim değişikliği eğilimlerinin sürmesi halinde, Doğu Karadeniz’de düzensiz yağış rejiminin mayıs-eylül dönemine yayılacağı öngörülüyor. Ani gelişen kuvvetli yağışların sıklığının artması ve kentleşmenin etkisiyle sel riskinin daha da büyümesi bekleniyor.
Çalışmada, Rize, Artvin ve Hopa çevrelerinde aynı gün içinde yaşanan ve eşik değerlerin üzerinde gerçekleşen 6 farklı kuvvetli yağış günü belirlendi: 9 Temmuz 2016, 29 Temmuz 2016, 24 Ağustos 2015, 12 Ağustos 2004, 10 Temmuz 1992 ve 29 Ağustos 1988. Bu günlerde deniz suyu sıcaklığının 26 derecenin üzerinde olduğu tespit edildi. Kuvvetli kuzeybatılı akışlar, nemin yoğunlaşması ve bölgenin dağlık yapısı, kuvvetli yağış oluşumunda rol oynayan etkenler olarak belirlendi.
Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklıkları Batı Karadeniz’e göre yaklaşık 0,5 derece daha yüksek. Prof. Dr. Baltacı, bu durumu Doğu Karadeniz için bir nevi ‘sıcak havuz’ olarak nitelendirdi ve iklim değişikliğinin belirgin etkisini vurguladı. Dağlık topoğrafya nedeniyle nemin dar kıyı bandında yoğunlaştığı ve öğleden sonra kuvvetli yağış riskini artırdığı belirtildi.
Risklerin azaltılması için mayıs-eylül döneminde deniz suyu sıcaklıklarının düzenli izlenmesi, bölgeye özgü yüksek çözünürlüklü hava tahmin modellerinin kullanılması ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi tavsiye ediliyor.
