Doğu Karadeniz’de yaz aylarında deniz yüzeyi sıcaklığının son 40 yılda yaklaşık 2,5 derece arttığı, bu artışın ani ve kuvvetli yağışları tetikleyerek sel riskini yükselttiği bildirildi. Gebze Teknik Üniversitesi Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakkı Baltacı, bu artışın 1,6 derecesinin son 10 yılda gerçekleştiğini belirtti.
Küresel sıcaklık artışları deniz suyu sıcaklıklarını da etkileyerek hava olaylarının seyrini değiştiriyor. Prof. Dr. Hakkı Baltacı’nın araştırması, Doğu Karadeniz’deki deniz suyu sıcaklığı değişimleri ile kuvvetli yağışlar arasındaki bağlantıyı ortaya koydu.
Bölgede yaz aylarında deniz suyu sıcaklığı son 40 yılda ortalama 2,5 derece artarken, bu yükselişin 1,6 derecesi son on yılda yaşandı. Bu durum, deniz suyu sıcaklığının yaz aylarında 26 dereceye ulaşmasına neden oluyor.
26 dereceye ulaşan deniz suyu sıcaklığı, atmosfere taşınan nem miktarını artırarak ani ve kuvvetli yağışların oluşumunu kolaylaştırıyor. Bu durum, kıyı kesimlerde sel ve su taşkını riskini önemli ölçüde artırıyor.
Prof. Dr. Hakkı Baltacı, Karadeniz gibi yarı kapalı denizlerin iklim değişikliğinden daha fazla etkilendiğini vurguladı. Denizdeki ısınmanın afetler açısından karadaki ısınmadan daha ciddi bir risk oluşturduğunu belirtti.
Baltacı, deniz suyu sıcaklığının aşırı artışının kuvvetli yağışları ve kıyı kesimlerde sel ile su taşkını riskini beraberinde getirdiğini söyledi. Bu durumun iklim değişikliğiyle daha belirgin hale geldiğini ve Karadeniz’de daha sık görülmeye başladığını ifade etti.
Ortalama deniz suyu sıcaklıkları kışın 9, ilkbaharda 11, yazın 23 ve sonbaharda 18 derece iken, son 10 yılda bu değerler dramatik bir şekilde değişti. Temmuz ve ağustos aylarında normalde 25 derece civarında olan deniz suyu sıcaklığı, 2025 yılında 26 dereceye ulaştı. Bu değerin, kasırgaların oluşumu için risk oluşturan bir eşik olduğu belirtildi.
Mevcut iklim değişikliği eğilimlerinin sürmesi halinde, Doğu Karadeniz’de düzensiz yağış rejiminin mayıs-eylül dönemine yayılacağı öngörülüyor. Ani gelişen kuvvetli yağışların sıklığı artacak ve kentleşmenin etkisiyle sel riski yükselecek.
Baltacı, Rize, Artvin ve Hopa çevrelerinde eşik değerlerin üzerinde gerçekleşen kuvvetli yağışların yaşandığı 6 farklı günü (9 Temmuz 2016, 29 Temmuz 2016, 24 Ağustos 2015, 12 Ağustos 2004, 10 Temmuz 1992, 29 Ağustos 1988) örnek gösterdi. Bu günlerde deniz suyu sıcaklığının 26 derecenin üzerinde olduğu ve nemin, dağlık yapının da etkisiyle kuvvetli yağış oluşumunda rol oynadığı belirlendi.
Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklıklarının Batı Karadeniz’e göre yaklaşık 0,5 derece daha yüksek olduğunu belirten Baltacı, bölgeyi bir nevi ‘sıcak havuz’ olarak tanımladı. İklim değişikliğinin etkisinin aşırı derecede belirgin olduğunu söyledi.
Dağlık topoğrafya nedeniyle nemin dar kıyı bandında yoğunlaştığı ve öğleden sonra kuvvetli yağış riskinin arttığı ifade edildi. Risklerin azaltılması için mayıs-eylül döneminde deniz suyu sıcaklıklarının düzenli izlenmesi, yüksek çözünürlüklü hava tahmin modellerinin kullanılması ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi tavsiye edildi.
